Zatrudnienie obywateli państw trzecich w Polsce - Powiatowy Urząd Pracy w Przeworsku

Zatrudnienie obywateli państw trzecich w Polsce

Regulacje zatrudniania cudzoziemców w Polsce określają przede wszystkim ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, ustawa o cudzoziemcach z 2013 r., ustawa o skutkach zatrudniania cudzoziemców przebywających nielegalnie z 2012 r. oraz odnośne rozporządzenia wykonawcze. Podstawowym warunkiem legalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca jest uzyskanie odpowiedniego zezwolenia na pracę oraz posiadanie legalnego tytułu pobytowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. O zezwolenie występuje pracodawca do właściwego wojewody, a w przypadku pracy sezonowej do właściwego starosty, natomiast cudzoziemiec przebywający już legalnie w Polsce występuje do wojewody w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę zwolnione są między innymi członkowie rodzin obywateli państw UE, EOG i Szwajcarii, osoby objęte ochroną na terytorium RP, posiadacze Karty Polaka, absolwenci polskich szkół ponadpodstawowych z dokumentami potwierdzającymi kwalifikacje zawodowe, absolwenci polskich uczelni oraz doktoranci w polskich szkołach doktorskich. Kluczowy wyjątek od zasady wymagającej zezwolenia dotyczy obywateli Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy, którzy mogą wykonywać pracę przez 24 miesiące bez zezwolenia, z wyjątkiem pracy sezonowej, pod warunkiem wpisu przez pracodawcę oświadczenia do ewidencji w powiatowym urzędzie pracy oraz posiadania przez cudzoziemca dokumentu potwierdzającego tytuł pobytowy uprawniający do pracy. Obywatele Ukrainy mogą ponadto podejmować pracę na podstawie powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy, które pracodawca lub pełnomocnik składa w terminie siedmiu dni od podjęcia pracy za pomocą systemu teleinformatycznego praca.gov.pl do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania; możliwe jest także uzyskanie dla nich standardowego zezwolenia lub wpisu oświadczenia.

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym gwarantuje legalność pobytu obywatelom Ukrainy i ich małżonkom, którzy przybyli do Polski po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji. Aby cudzoziemiec mógł legalnie wykonywać pracę na podstawie zezwolenia lub oświadczenia, musi posiadać tytuł pobytowy związany z uprawnieniem do wykonywania pracy w Polsce, przy czym sam może ubiegać się o taki tytuł. Uprawnienia te przysługują cudzoziemcom przybywającym między innymi na podstawie określonych wiz, zezwolenia na pobyt czasowy z wyłączeniem zezwoleń krótkotrwałych, stempla potwierdzającego złożenie wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, dokumentów dla członków rodzin personelu dyplomatycznego w przypadku zawarcia stosownych umów międzynarodowych, dokumentów pobytowych innych państw obszaru Schengen oraz w ramach ruchu bezwizowego, przy czym ostatnia możliwość nie dotyczy obywateli Kolumbii, Wenezueli oraz Gruzji.

Przepisy szczegółowe zawierają wymienione w artykule rozporządzenia dotyczące zezwoleń, oświadczeń, opłat, szczególnych przypadków wykonywania pracy bez zezwolenia oraz wykazów państw. Zgodnie z art. 113 ustawy z 2025 r. dotychczasowe rozporządzenia wydane na podstawie ustawy z 2004 r. zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych, nie dłużej jednak niż przez sześć miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od 1 czerwca 2025 r.

Funkcja korzysta z technologii sztucznej inteligencji (AI).

Przepisy dotyczące zatrudniania cudzoziemców w Polsce regulują przede wszystkim: ustawa z dnia 20 marca 2025 roku o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, ustawa z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz rozporządzenia wykonawcze.

Warunkiem powierzenia pracy cudzoziemcowi w Polsce jest uzyskanie odpowiedniego zezwolenia oraz legalny pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. O zezwolenie na pracę występuje pracodawca do właściwego wojewody, a w przypadku gdy jest to zezwolenie na pracę sezonową, pracodawca występuje do właściwego starosty (powiatowego urzędu pracy). W przypadku zezwolenia na pobyt czasowy i pracę cudzoziemiec przebywający już legalnie na terytorium Polski występuje do właściwego wojewody.

Zezwolenia na pracę w Polsce nie muszą posiadać m.in. członkowie rodzin obywateli państw UE/EOG i Szwajcarii, cudzoziemcy, którym udzielono ochrony na terytorium RP (np. status uchodźcy, pobyt tolerowany), osoby posiadające Kartę Polaka, absolwenci polskich szkół ponadpodstawowych posiadających dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji zawodowych i studiów wyższych, którzy ukończyli studia w uczelni mającej siedzibę na terytorium RP oraz doktoranci odbywający studia w szkole doktorskiej mającej siedzibę w Polsce.

Ważny wyjątek od zasady, że warunkiem legalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca jest uzyskanie zezwolenia na pracę, obejmuje obywateli 4 krajów: Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy, wykonujących pracę przez 24 miesiące bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę, w zakresie, w jakim nie jest wydawane zezwolenie na pracę sezonową, czyli innym niż wskazane w rozporządzeniu. Warunkiem skorzystania z procedury uproszczonej jest uzyskanie przez pracodawcę wpisu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń w powiatowym urzędzie pracy oraz posiadanie przez cudzoziemca dokumentu potwierdzającego tytuł pobytowy w RP, uprawniającego go do wykonywania pracy na terytorium RP.

Obywatele Ukrainy mogą także podejmować pracę na podstawie powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy.

Powiadomienie składa pracodawca lub jego pełnomocnik do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania w terminie 7 dni od podjęcia pracy przez cudzoziemca, za pomocą systemu teleinformatycznego praca.gov.pl.
Pracodawca może także uzyskać dla obywatela Ukrainy zezwolenie na pracę cudzoziemca lub wpis oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń.

Więcej na temat zasad powierzania pracy cudzoziemcom na podstawie oświadczenia

Więcej szczegółów na temat pracy cudzoziemców bez zezwolenia.

WAŻNE: Aby cudzoziemiec mógł legalnie wykonywać pracę w Polsce na podstawie zezwolenia na pracę, czy też oświadczenia, musi posiadać tytuł pobytowy, z którym wiąże się uprawnienie do wykonywania pracy w Polsce; Cudzoziemiec sam może ubiegać się o tytuł pobytowy.

Cudzoziemcy posiadający zezwolenie na pracę (lub zwolnieni z wymogu posiadania zezwolenia na pracę) są uprawnieni do wykonywania pracy na terytorium Polski, jeżeli przybywają w Polsce:

na podstawie wizy wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 3–10, 12– 13b, 17–21 lub 23–24b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, (wykonywanie pracy, odbycie studiów, odbycie stażu, przyjazd ze względów humanitarnych)
na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwolenia na pobyt krótkotrwały,
na podstawie dokumentu, o którym mowa w art. 61 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, określającego status członka rodziny członka misji dyplomatycznej lub urzędu konsularnego państwa obcego albo innej osoby zrównanej z nim na podstawie ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych, pozostającego z tą osobą we wspólnocie domowej, jeżeli między Rzecząpospolitą Polską a państwem obcym lub organizacją międzynarodową zostały zawarte umowa lub porozumienie międzynarodowe w sprawie wykonywania działalności zarobkowej przez członków rodzin członków personelu misji dyplomatycznych lub urzędów konsularnych albo osób z nimi zrównanych,
na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo obszaru Schengen lub
w ramach ruchu bezwizowego.

Zobacz też "Obowiązki pracodawcy".

Przepisy specjalnej ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa gwarantują legalność pobytu obywatelom Ukrainy i ich małżonkom, którzy po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji przybyli z Ukrainy do Polski.

Cudzoziemcy posiadający zezwolenie na pracę (lub zwolnieni z wymogu posiadania zezwolenia na pracę) są uprawnieni do wykonywania pracy na terytorium Polski, jeżeli przybywają w Polsce:

na podstawie wizy wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 3–10, 12– 13b, 17–21 lub 23–24b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, (wykonywanie pracy, odbycie studiów, odbycie stażu, przyjazd ze względów humanitarnych)
na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwolenia na pobyt krótkotrwały,
na podstawie dokumentu, o którym mowa w art. 61 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, określającego status członka rodziny członka misji dyplomatycznej lub urzędu konsularnego państwa obcego albo innej osoby zrównanej z nim na podstawie ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych, pozostającego z tą osobą we wspólnocie domowej, jeżeli między Rzecząpospolitą Polską a państwem obcym lub organizacją międzynarodową zostały zawarte umowa lub porozumienie międzynarodowe w sprawie wykonywania działalności zarobkowej przez członków rodzin członków personelu misji dyplomatycznych lub urzędów konsularnych albo osób z nimi zrównanych,
na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo obszaru Schengen lub
w ramach ruchu bezwizowego – nie dotyczy obywateli Kolumbii, Wenezueli oraz Gruzji

Podstawa prawna

Regulacje dotyczące powierzania pracy cudzoziemcom w Polsce są zawarte w wymienionych poniżej aktach prawnych, których aktualne wersje dostępne są na stronie: isap.sejm.gov.pl

ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 621)
ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769)
rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 18 lipca 2022 r. w sprawie zezwoleń na pracę i oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi (Dz.U. z 2022 r., poz. 1558)
rozporządzenie z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie wysokości opłat w związku z wnioskiem o wydanie zezwolenia na pracę oraz w związku z oświadczeniem o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (Dz.U. 2025 poz. 1622).
Rozporządzenie z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (Dz.U. 2025 poz. 1620).
Rozporządzenie z dnia 21 listopada 2025 r. w sprawie państw, których obywateli mogą dotyczyć oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi oraz niektóre przepisy dotyczące zezwolenia na pracę sezonową (Dz.U. 2025 poz. 1617).
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie dokumentów, które podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi dołącza do wniosku o wydanie zezwolenia na pracę lub do oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie działalności, w których wydaje się zezwolenia na pracę sezonową
rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2026 r. w sprawie wykazu państw, których obywatele posiadający zezwolenie na pracę nie są uprawnieni do wykonywania pracy w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach ruchu bezwizowego (Dz. U. z 2026 r. poz.1072)
ustawa z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1745).

WAŻNE!

Zgodnie z art. 113 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej dotychczasowe rozporządzenia wydane na podstawie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (tj. od 1 czerwca 2025 r.).

Zobacz »